Ga naar de hoofdinhoud
2 archeologen aan het werk tijdens een opgraving

Praat mee over onderzoek naar erfgoed in Utrecht

Utrecht is een stad vol geschiedenis. Al duizenden jaren wonen er mensen. Om te weten hoe de stad er vroeger uit zag en hoe de mensen daar leefden, doet de gemeente archeologisch en bouwhistorisch onderzoek. Wij graven in de bodem, bestuderen oude gebouwen en onderzoeken hoe Utrecht zich heeft ontwikkeld. Bijvoorbeeld bij de herinrichting van de Neude, waar we vorig jaar een waterput hebben gevonden.

Erfgoed is in Utrecht overal te vinden. Het gaat over verschillende tijden en onderwerpen: van de Romeinse tijd, het ontstaan van de werven tot de bouw van kerken. Maar er is geen geld om alles te onderzoeken. Daarom moeten we goed kiezen wat we onderzoeken. We horen graag wat Utrechters willen weten: welke verhalen zijn belangrijk, welke periode spreekt je het meest aan, over welke thema’s wil je graag meer weten?

We delen de geschiedenis van Utrecht op verschillende manieren. Bijvoorbeeld via de website erfgoed.utrecht.nl, maar ook met lezingen en boeken. In deze vragenlijst vragen we ook hoe jij het liefst informatie krijgt.

De resultaten van de vragenlijst gebruiken we voor onze Onderzoeksagenda. Daarin staat wat we al goed weten en wat nog niet. Zo kunnen onderzoekers betere keuzes maken. Met het geld en de tijd die er zijn, willen we zoveel mogelijk nieuwe kennis ophalen.

Het participatietraject rondom de Onderzoeksagenda wordt mogelijk gemaakt met steun van de Provincie Utrecht.

Je bekijkt realtime data. Het aantal deelnemers wordt voortdurend geüpdatet voor beheerders. Houd er rekening mee dat voor gewone gebruikers een gecached aantal wordt getoond, waardoor de cijfers licht kunnen afwijken.
169 deelnemers

Fasen

Overzicht van de fases
Fase 1: Vul de vragenlijst in
Vul de vragenlijst in
Fase 2: Verwerken en uitkomsten van de vragenlijst
Verwerken en uitkomsten van de vragenlijst
Fase 3: Schrijven hoofdstuk Onderzoeksagenda
Schrijven hoofdstuk Onderzoeksagenda
Fase 4: Publicatie Onderzoeksagenda
Publicatie Onderzoeksagenda

Verwerken en uitkomsten van de vragenlijst

7 april 2026 22:00 - 2 juni 2026 22:00
  • We verwerken de antwoorden uit de vragenlijst. De antwoorden op de vragenlijst zijn onderdeel van het laatste hoofdstuk van de Onderzoeksagenda erfgoed.
  • Aan het eind van de fase delen we de uitkomsten van de vragenlijsten over erfgoed.

Uitkomsten enquête

Wat is je leeftijd?

60 jaar of ouder

48.5% (82 keuzes)

40 – 59 jaar

28.4% (48 keuzes)

25 – 39 jaar

19.5% (33 keuzes)

Onder de 25 jaar

3.6% (6 keuzes)

In welke wijk of woonkern woon je?

Binnenstad (postcode cijfers 3511, 3512 en deel van 3521 en 3531)

18.3% (31 keuzes)

Oost (postcode cijfers 3581 t/m 3585 en deel van 3572)

15.4% (26 keuzes)

Noordoost (postcode cijfers 3514, 3515, 3571 t/m 3573 en deel van 3566)

13.6% (23 keuzes)

West (postcode cijfers 3531 t/m 3534 en 3542)

9.5% (16 keuzes)

Zuid (postcode cijfers 3523 t/m 3525)

6.5% (11 keuzes)

Noordwest (postcode cijfers 3513, 3551 t/m 3555)

5.9% (10 keuzes)

Zuidwest (postcode cijfers 3522, 3526, 3527 en deel van 3521)

5.3% (9 keuzes)

Leidsche Rijn (postcode cijfers 3528, 3541, 3543 t/m 3545 en deel van 3454)

4.7% (8 keuzes)

Vleuten-De Meern (postcode cijfers 3451 t/m 3455 en deel van 3545 en 3546)

3% (5 keuzes)

Overvecht (postcode cijfers 3561 t/m 3566 en deel van 3552)

1.8% (3 keuzes)

Anders, namelijk:

16% (27 keuzes)

27 mensen geven aan niet in Utrecht te wonen, maar wel in plaatsen rondom Utrecht. Sommigen geven aan dat ze een band met Utrecht hebben, bijvoorbeeld door er geboren te zijn, er werken, of er eerder gewoond hebben.

Wie ben je?

Inwoner van Utrecht

83.4% (141 keuzes)

Ik bezoek musea, historische evenementen en open dagen in Utrecht

50.9% (86 keuzes)

Ik werk in Utrecht

29.6% (50 keuzes)

Ik ben bestuurslid, lid, vriend of donateur van een vereniging of stichting die zich inzet voor historie of een monument

22.5% (38 keuzes)

Ik ben vrijwilliger bij een erfgoedorganisatie in onze gemeente

21.3% (36 keuzes)

Ik ben erfgoedprofessional

17.2% (29 keuzes)

Ik woon in een monument

10.7% (18 keuzes)

Bezoeker van Utrecht

5.9% (10 keuzes)

Anders, namelijk:

5.3% (9 keuzes)

9 mensen geven een bijzondere interesse voor Utrecht te hebben, bijvoorbeeld omdat ze hier geboren en opgegroeid zijn.

Waarom is Utrechts erfgoed belangrijk voor je?

Respondenten geven aan dat Utrechts erfgoed belangrijk is omdat het sterk verbonden is met de identiteit, het karakter en de geschiedenis van de stad. Erfgoed maakt zichtbaar hoe de stad zich door de tijd heen heeft ontwikkeld. Doordat de geschiedenis tastbaar en herkenbaar aanwezig is in gebouwen, buurten en structuren, kunnen bewoners en bezoekers beter begrijpen waarom de stad eruitziet zoals zij doet. Erfgoed geeft Utrecht volgens hen bovendien een unieke uitstraling en vergroot de aantrekkelijkheid en sfeer van de stad.

Daarnaast wordt erfgoed gezien als verbindend. Het versterkt het gevoel van verbondenheid met de stad en met elkaar, het draagt bij aan trots en sociale cohesie. Veel respondenten geven aan dat kennis over het verleden helpt om het heden beter te begrijpen en kan helpen om betere keuzes te maken voor de toekomst. Erfgoed wordt ook gewaardeerd vanwege de schoonheid, het woonplezier en de leefbaarheid die het toevoegt. Tot slot is er interesse in de verhalen achter het erfgoed en in de historische ontwikkeling van buurten en gebouwen.

Veel respondenten geven aan persoonlijk geïnteresseerd te zijn in geschiedenis, erfgoed en archeologie. Een aantal mensen benadrukken het belang van het delen en doorgeven van verhalen uit het verleden. Erfgoed wordt gezien als iets dat gekoesterd en beschermd moet worden voor toekomstige generaties. Tot slot wijzen sommige respondenten erop dat erfgoed niet alleen materieel is, maar ook bestaat uit immateriële aspecten zoals tradities, verhalen en gebruiken.

In welke periode van de geschiedenis van Utrecht ben je het meest geïnteresseerd?

Late middeleeuwen (1122 – 1528)

56.2% (95 keuzes)

Vroege middeleeuwen (410 – 1122)

49.7% (84 keuzes)

Romeinse tijd (40 – 410)

46.2% (78 keuzes)

Vroegmoderne tijd (1528 – 1850)

43.2% (73 keuzes)

Moderne tijd (1850 – nu)

41.4% (70 keuzes)

Prehistorie (11.000 v. Chr – 40 n. Chr)

16% (27 keuzes)

Weet niet/ geen mening

7.7% (13 keuzes)

Welke van deze thema’s van het Utrechtse erfgoed vind je interessant?

Openbare ruimte (hoe zagen straten, pleinen en wegen eruit?)

65.7% (111 keuzes)

Wonen (hoe woonden mensen vroeger?)

58% (98 keuzes)

Handel, ambacht en industrie (hoe zag bedrijvigheid in Utrecht er vroeger uit?)

53.3% (90 keuzes)

Religie (waar geloofden mensen vroeger in, hoe zagen hun gebedshuizen eruit?)

29% (49 keuzes)

Gezondheid (hoe werden zieke mensen verzorgd, hoe bleven mensen gezond?)

17.8% (30 keuzes)

Oorlog en verdediging (hoe verdedigen we de stad?)

16.6% (28 keuzes)

Voedsel (wat aten mensen vroeger?)

11.2% (19 keuzes)

Landbouw, veeteelt en visserij (hoe produceerde mensen vroeger hun eten?)

9.5% (16 keuzes)

Weet niet/ geen mening

0.6% (1 keuze)

Anders, namelijk:

11.8% (20 keuzes)

20 respondenten geven aan interesse te hebben in thema’s niet genoemd worden in de standaardkeuzes van de vragenlijst. Deze staan hieronder beschreven.

Een deel van deze respondenten geeft aan interesse te hebben in sociale en culturele aspecten van het Utrechtse erfgoed. Door een deel van de respondenten werd queer/LGBTQ+-geschiedenis en erfgoed genoemd, evenals interesse in hoe mensen samenleefden en omgingen met sociale spanningen.

Andere thema's die ook enkele keren genoemd zijn, zijn: wetenschap, literatuur, vermaak, politiek, bestuur, migratie, technologische ontwikkeling, geschiedenis van het bisdom en de universiteit. Ook is er interesse in onderwerpen die nog weinig onderzocht zijn of die aan de huidige grenzen van kennis liggen.

In welke van deze onderwerpen in Utrecht ben je het meest geïnteresseerd?

Gebouwen

50.9% (86 keuzes)

Archeologie

49.1% (83 keuzes)

Stedenbouw en groen (ontwikkeling van de stad, parken en groen)

38.5% (65 keuzes)

Religieus erfgoed (kerken, kloosters en andere religieuze gebouwen)

30.8% (52 keuzes)

Werelderfgoed Romeinse limes (grens van het romeinse rijk)

28.4% (48 keuzes)

De Utrechtse werven

19.5% (33 keuzes)

Industrieel erfgoed (fabrieken)

15.4% (26 keuzes)

Werelderfgoed Nieuwe Hollandse Waterlinie

10.1% (17 keuzes)

Maritiem erfgoed (werven, havens en vergane schepen)

7.7% (13 keuzes)

Winkels

5.9% (10 keuzes)

Werelderfgoed Rietveld Schröderhuis

5.3% (9 keuzes)

Scholen

3.6% (6 keuzes)

Weet niet/ geen mening

1.8% (3 keuzes)

Anders, namelijk:

8.9% (15 keuzes)

15 respondenten dragen onderwerpen aan die niet worden benoemd bij de standaardkeuzes in de vragenlijst. Veel van deze 15 respondenten benadrukken het belang van immaterieel erfgoed, zoals tradities, stadsfeesten en sociaal leven. Ook queer erfgoed en de Utrechtse queer/LGBTQ+ geschiedenis worden meerdere keren genoemd als belangrijk om te onderzoeken.

Andere thema's die ook enkele keren genoemd zijn, zijn: het uitgaansleven, herkenbaarheid van de fysieke leefomgeving, literatuur en wetenschap, markten en winkels als onderdeel van het Utrechtse erfgoed. Daarnaast is er aandacht voor Utrecht binnen een bredere historische context: welke rol speelde Utrecht bijvoorbeeld in de vroege middeleeuwen?

Op welke manier wil je kennismaken met het erfgoed van Utrecht?

Exposities

61.5% (104 keuzes)

Open dagen zoals Open Monumentendag

56.2% (95 keuzes)

Wandelingen of fietstochten

54.4% (92 keuzes)

Lezingen

54.4% (92 keuzes)

Rondleidingen

52.1% (88 keuzes)

Boeken en publicaties

42% (71 keuzes)

Website erfgoed.utrecht.nl

31.4% (53 keuzes)

Informatieborden in de stad met QR-codes

24.3% (41 keuzes)

Podcasts

21.9% (37 keuzes)

De krant, tv of radio

16.6% (28 keuzes)

Sociale media

14.8% (25 keuzes)

Weet ik niet

3% (5 keuzes)

Vlog

2.4% (4 keuzes)

Ik wil geen informatie krijgen

0% (0 keuzes)

Anders, namelijk:

7.7% (13 keuzes)

13 respondenten geven manieren aan om kennis te maken met erfgoed die niet worden benoemd bij de standaardkeuzes in de vragenlijst. Er is een duidelijke voorkeur voor een gevarieerd aanbod: meerdere respondenten geven aan 'alle manieren' of 'op alle mogelijke manieren' geïnteresseerd te zijn.

Andere manieren die enkele keren benoemd zijn, zijn: Escaperoutes, historische foto's in het straatbeeld om 'toen en nu’ te laten zien, roerend erfgoed op locatie tonen, een museum voor de Romeinse tijd in een leegstaande kerk, meer standbeelden en 'Het verhaal van Utrecht'.

Heb je nog andere opmerkingen over dit onderwerp?

Veel respondenten benadrukken het belang van het zichtbaar en toegankelijk maken van erfgoed voor een breed publiek. Zo pleiten mensen voor meer open dagen, kijkmogelijkheden en publieksactiviteiten bij archeologische opgravingen.

Er is veel interesse in de samenhang tussen erfgoed en maatschappelijke, economische en sociale ontwikkelingen door de tijd heen. Erfgoed wordt gezien als meer dan 'materiaal', het gaat ook om verhalen, gebruiken, en de relatie met het dagelijks leven en de ontwikkeling van de stad. Daarbij wordt bijvoorbeeld ook het belang van het landschap, waterstructuren en historische kaarten genoemd.

Verschillende respondenten vragen om meer samenwerking tussen erfgoedinstellingen, scholen en rondleiders, en om erfgoed ook onder de aandacht te brengen bij kinderen en jongeren.

Een deel van de respondenten vraagt aandacht voor diversiteit en inclusie met focus op meer aandacht voor het erfgoed van minderheden, vrouwen en queers. Ook wordt gepleit voor een bredere definitie van erfgoed, waar bijvoorbeeld immaterieel, roerend en documentair erfgoed bij horen. Er is de wens om het delen van informatie over erfgoed laagdrempeliger en inclusiever te maken.

Tot slot wordt gewaardeerd dat er aandacht is voor erfgoed en zijn er complimenten voor het werk dat al gedaan wordt. Tegelijkertijd zijn er oproepen om erfgoedonderzoek democratischer te maken, samen met bewoners onderwerpen te bepalen en meer oog te hebben voor actuele en toekomstige opgaven.

Conclusies

Respondenten vinden Utrechts erfgoed belangrijk omdat het bijdraagt aan de identiteit, het karakter en het verhaal van de stad. Erfgoed verbindt bewoners met het verleden, maakt de geschiedenis zichtbaar en tastbaar, en helpt het heden en de toekomst te begrijpen. Veel mensen noemen erfgoed als bron van trots, verbondenheid en inspiratie.

De meest genoemde periodes van interesse zijn de Romeinse tijd, vroege en late middeleeuwen, gevolgd door de vroegmoderne en moderne tijd. De prehistorie wordt minder vaak genoemd.


Populaire thema’s zijn:

- Openbare ruimte (straten, pleinen, wegen) – zeer vaak genoemd

- Wonen (hoe woonden mensen vroeger?) – zeer vaak genoemd

- Handel, ambacht en industrie – zeer vaak genoemd

- Religie (geloof en gebedshuizen) – vaak genoemd

- Gezondheid en voedsel – regelmatig genoemd

- Oorlog en verdediging – regelmatig genoemd

- Landbouw, veeteelt en visserij – enkele keren genoemd

- Queer/LHBTQ+ erfgoed – door meerdere respondenten als belangrijk genoemd, met oproep tot meer aandacht hiervoor


De onderwerpen waar men het meest in geïnteresseerd is:

- Gebouwen (monumenten, kerken, kloosters) – zeer vaak genoemd

- Archeologie – zeer vaak genoemd

- Stedenbouw en groen (ontwikkeling van stad, parken) – vaak genoemd

- De Utrechtse werven – vaak genoemd

- Industrieel erfgoed (fabrieken) – regelmatig genoemd

- Werelderfgoed Romeinse limes – regelmatig genoemd


Manieren van kennismaken met erfgoed:

- Exposities, rondleidingen, wandelingen/fietstochten en open dagen (zoals Open Monumentendag) zijn het populairst

- Lezingen, boeken/publicaties, website erfgoed.utrecht.nl, sociale media en podcasts worden vaak genoemd

- Informatieborden met QR-codes in de stad worden gewaardeerd

- Enkele respondenten noemen vlogs, de krant, tv/radio


Opmerkingen en trends:

- Erfgoed moet toegankelijk en zichtbaar zijn, niet alleen voor een selecte groep, maar voor iedereen

- Er is behoefte aan meer samenwerking tussen musea, rondleidingen en erfgoedorganisaties.

- Een deel van de respondenten vraagt aandacht voor immaterieel erfgoed

- Verhalen en persoonlijke ervaringen zijn belangrijk om erfgoed levend te maken en participatie te vergroten.

- Een deel van de respondenten willen meer zichtbaarheid van archeologische opgravingen en bijzondere monumenten

-Een deel van de respondenten wil meer aandacht voor het erfgoed van minderheden, vrouwen, queers en andere onderbelichte groepen

- Erfgoed wordt gezien als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen, sociale cohesie en omgevingsbewustzijn

- Er wordt aandacht gevraagd voor de samenhang tussen gebouwen en maatschappelijke ontwikkelingen